TRAINING
BOEKEN
MENU

Bijbelverhalen Leren Interpreteren - actie!

27 september 2021
Bart van Nes

Bijbelverhalen leren interpreteren 2 – actie!

 In deze serie blogs nemen we je mee in de kunst van het Bijbel lezen en interpreteren. Velen lezen de Bijbel ter bemoediging en zijn gelijk op zoek naar ‘wat kan ik er nu mee?’. In onze training Bijbelverhalen Leren Interpreteren leer je de Bijbel in zijn literaire context lezen. Dat gaat niet direct over de toepassing voor jou maar allereerst om het proeven en ervaren van de schoonheid van de Bijbel en die te waarderen.

 Dat vraagt om langzaam en luisterend lezen waarbij je oordeel of conclusie over de tekst uitstelt en eerst zorgvuldig gaat waarnemen. Om dit te leren hebben we een instrumentarium ontwikkeld van vier poorten die je helpen om onbevangen en aandachtig te lezen. Vorige week keken we naar de eerste poort: de tekst op woordniveau. Vandaag kijken we naar de tweede poort: het handelingsniveau.

De tekst op handelingsniveau

De tweede poort gaat over het handelen van de personages in het verhaal. Bijbelschrijvers spelen met het initiatief dat hun karakters nemen. Ook brengen ze tempowisselingen in het verhaal aan door de intensiteit van handelen te vergroten of te verkleinen en laten door het handelen van hun personen een licht schijnen op hun karakter en de bewegingsrichting van het verhaal. Bij de analyse op handelingsniveau stel je bijvoorbeeld de vraag: Bij welk personage ligt het initiatief in het handelen?

Voorbeeld: Ruben en Jakob

In Genesis 37 vinden we verhaal van Jozef die door zijn broers verkocht wordt aan de Egyptenaren. Bij Ruben, de oudste broer, proeven we gemengde gevoelens. Wanneer hij ontdekt dat Jozef daadwerkelijk verkocht is lezen we in 37:29 “Toen Ruben weer bij de put kwam en ontdekte dat Jozef er niet meer in zat, scheurde hij zijn kleren”. De schrijver wijdt hier één handeling (het scheuren van kleren) aan het verdriet van Ruben. Het volgende vers laat zien dat Ruben hierin vooral op zichzelf gericht is. Heel anders is het verdriet van Jakob een paar verzen verderop. De schrijver wijdt hier drie hele verzen aan het verdriet van Jakob! In vers 33 spreekt Jakob in poëtische taal over de dood van Jozef; de meest dramatische vorm van spraak in de Bijbel. En kijk vervolgens eens hoeveel werkwoorden er worden gebruikt om het verdriet over Jozef te beschrijven!

Spanning

Bovenstaand voorbeeld noemen we ook wel ‘verdichting van werkwoorden’. De schrijver doet dit om het verhaal te intensiveren. Hij wil dat we het verdriet van Jakob voelen en daarom haalt hij alles uit de kast om dit zo groot mogelijk te maken. Tegelijkertijd gebeurt er daardoor ook iets anders: het verdriet van Ruben bijna oppervlakkig aan. Wat wil de schrijver hiermee zeggen? En hoe zullen beiden zich verder ontwikkelen in het verhaal van Jozef?

Neem en lees

Nauwkeurig kijken naar de werkwoorden in een verhaal helpt je om te zien waar de schrijver het verhaal wil vertragen en waar hij juist het verhaal wil versnellen. Wanneer het verhaal vertraagt wordt heeft dit altijd een reden: hierin zit grote betekenisrijkdom verborgen.