TRAINING
BOEKEN
MENU

Bijbelverhalen Leren Interpreteren - wat zeg je nu toch?!

4 oktober 2021
Bart van Nes

Bijbelverhalen leren interpreteren 3 – wat zeg je nou toch?

 Hoe goed ken jij je Bijbel? Ken je dat gevoel dat wanneer je een gedeelte leest je denkt ‘oh ja, dit stuk, ik weet al precies hoe dit gaat…’ In onze training Bijbelverhalen Leren Interpreteren leer je de Bijbel in zijn literaire context lezen, leer je tussen de regels door lezen en krijg je sleutels om dingen te zien die je nooit eerder zag.

Juist omdat we de Bijbel zo goed kennen (of denken te kennen) worden we luie lezers die voorbarige conclusies trekken. De uitdaging is om opnieuw onbevangen de tekst te benaderen: langzaam en luisterend te lezen waarbij je oordeel of conclusie over de tekst uitstelt en eerst zorgvuldig gaat waarnemen. Om dit te leren hebben we een instrumentarium ontwikkeld van vier poorten die je helpen om onbevangen en aandachtig te lezen. Vandaag kijken we naar de derde poort: het dialoogniveau.

Analyse van de dialoog

Dialoog is de primaire wijze waarop de Bijbel personen als unieke karakters met eigen overtuigingen, wil en psychologie neerzet. De dialoog is in de Bijbel de arena van het complexe sociale en psychologische handelen van mensen. Meestal vinden de gesprekken plaats tussen twee personages. De karakters van de hoofdpersonages staan op de voorgrond. In de scene wordt niets opgenomen dat afleidt van de dialoog: alles wat gezegd wordt heeft betekenis.

Voorbeeld: David en Nabal

Het verhaal over het leven van David behoort tot de hoogtepunten van Bijbelse vertelkunst en dit grote verhaal maakt de schrijver briljant gebruik van de dialoog. Een goed voorbeeld hiervan vindt je in 1 Samuël 25. Hier neemt de schrijver ons mee in drie personages: Nabal, David en Abigaïl. Wat ze zeggen en hoeveel tekst te ze krijgen spreekt boekdelen. Eerst is er het karakter van Nabal. Hij krijgt maar weinig tekst (25:10-12) en maakt hierin een verhitte indruk. Dit zijn de eerste en tevens de laatste woorden van Nabal. Maar wanneer je denkt dat Nabal de ultieme slechterik in dit verhaal is komt David er ook niet al te best vanaf. Zijn antwoord op de woorden van Nabal luidt slechts ‘te wapen’ (25:13). Centraal in het verhaal staat Abigaïl. De schrijver wijdt 7 verzen aan haar woorden en schittert als de ware wijze tussen deze twee dwaze mannen.

Complexe karakters

Stel dat we de woorden van David in hoofdstuk 25 naast zijn woorden in hoofdstuk 24 zouden leggen welk beeld ontstaat er dan? In 1 Samuël 24 zien we een heldhaftige David die edelmoedig het leven van Saul spaart. Een hoofdstuk later zien we opeens een andere David, vol van zijn eigen boosheid en woede. Dit is kenmerkend voor de meeste karakters in de Bijbel. In plaats van ‘volledig goed’ of ‘helemaal fout’ zijn het net als wij echte mensen – een vat vol tegenstrijdigheden.

 Het mooie is dat wanneer we hier oog voor krijgen en wanneer we onze kinderbijbel bril op sommige karakters loslaten dit niets afdoet aan de Bijbel. Integendeel, wanneer de mens nog menselijker wordt maakt dat God alleen maar meer God en werkelijk goed.